Trong thế giới phụ kiện không ngừng biến đổi, chiếc đồng hồ luôn giữ vị trí đặc biệt như một minh chứng cho gu thẩm mỹ và địa vị của chủ nhân. Vẻ đẹp và giá trị của nó không chỉ nằm ở thương hiệu mà còn ở vật liệu tạo nên. Để giúp bạn đưa ra lựa chọn sáng suốt khi tìm kiếm món đồ ưng ý, TGTS sẽ cùng bạn khám phá 5 loại vỏ đồng hồ phổ biến, phân tích kỹ lưỡng ưu nhược điểm để bạn tự tin hơn trước khi quyết định.
Đồng hồ đeo tay không chỉ là công cụ xem giờ mà còn là biểu tượng thể hiện đẳng cấp, sự thành đạt và giàu có của người sở hữu. Giá trị và vẻ đẹp của một chiếc đồng hồ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó vật liệu cấu tạo nên vỏ, dây đeo và mặt số đóng vai trò then chốt.
Nhiều người dùng đồng hồ không khỏi thắc mắc về nguồn gốc vật liệu cũng như chất lượng của chúng. Trải qua hàng thế kỷ phát triển, ngành công nghiệp đồng hồ đã chứng kiến sự ra đời và cải tiến không ngừng của các loại vật liệu chế tác.
Hiện nay, bên cạnh những vật liệu truyền thống, thị trường còn xuất hiện vô số vật liệu sáng tạo như đồng, bạch kim (platinum), Zirconium, Silicon, gỗ, đá cẩm thạch… Tuy nhiên, để cung cấp thông tin chi tiết và hữu ích nhất, chúng tôi sẽ tập trung vào 5 loại vật liệu phổ biến và thông dụng nhất cho vỏ đồng hồ.
Thép không gỉ
Theo thống kê của Hiệp hội Công nghiệp Đồng hồ Thụy Sỹ (FH), thép không gỉ là vật liệu được sử dụng phổ biến nhất, chiếm hơn 80% số lượng đồng hồ sản xuất. Lý do là bởi chất lượng cao cùng chi phí sản xuất hợp lý. Thép không gỉ là hợp kim của sắt và carbon, thường được pha trộn thêm crom và niken. Tỷ lệ các thành phần này có thể thay đổi để tạo ra các loại thép với những đặc tính riêng biệt.
Loại thép được ưa chuộng trong các mẫu đồng hồ cao cấp là thép 316L. Loại thép này có hàm lượng carbon được giảm tối đa và bổ sung thêm Molypden, giúp tăng cường khả năng chống ăn mòn từ nước biển, mồ hôi và axit, đồng thời cải thiện khả năng chống nhiễm từ.
Thép 316L
Ngoài ra, thép 904L là một lựa chọn đặc biệt dành cho các dòng đồng hồ siêu cao cấp. Với hàm lượng Niken, Đồng, Molypden và Cromium cao hơn, thép 904L sở hữu độ cứng vượt trội, khả năng chống ăn mòn hóa học và axit tốt hơn, bề mặt sáng bóng hơn và chịu va đập, kháng nước tốt hơn thép 316L. Tuy nhiên, quy trình chế tác phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ cao khiến đồng hồ vỏ thép 904L có giá thành cao hơn đáng kể.
Các loại thép 204L và 304L có chi phí sản xuất thấp hơn, thường được dùng cho các dòng đồng hồ giá rẻ. Cần lưu ý rằng một số đồng hồ giá rẻ hoặc hàng giả có thể sử dụng thép 316L làm rỗng ruột. Điều này làm giảm trọng lượng của đồng hồ so với các mẫu được đúc đặc ruột, một yếu tố có thể giúp phân biệt hàng thật và hàng giả.
Quy trình sản xuất vỏ đồng hồ bằng thép bắt đầu bằng việc nung chảy và đúc theo khuôn. Đối với các dòng đồng hồ cao cấp, vỏ thép sẽ trải qua thêm công đoạn hoàn thiện thủ công, tạo nên giá trị thẩm mỹ độc đáo. Có hai kỹ thuật hoàn thiện chính: đánh bóng mờ (satin finish) và đánh bóng sáng (mirror polish).
Kỹ thuật đánh bóng sáng tạo ra bề mặt phản chiếu như gương, nhưng dễ bị trầy xước trong quá trình sử dụng hàng ngày. May mắn thay, thép có thể được đánh bóng lại như mới một cách dễ dàng với chi phí hợp lý. Kỹ thuật đánh bóng mờ tạo ra bề mặt với các vệt mờ, ít lộ vết xước hơn. Thép có màu trắng bạc tự nhiên, nhưng công nghệ mạ PVD (Physical vapor deposition) hoặc IP (Ion plating) cho phép tạo ra nhiều màu sắc khác nhau, từ vàng, vàng hồng đến đen hay xanh.
Ưu điểm:
- Độ bền cao, cứng cáp, chống ăn mòn tốt.
- Có thể hoàn thiện thủ công tạo vẻ ngoài độc đáo, sang trọng.
- Dễ dàng đánh bóng lại như mới.
- Trọng lượng vừa phải.
- Chi phí sản xuất tương đối thấp so với các vật liệu cao cấp khác.
Nhược điểm:
- Dễ bám vân tay và vết mờ.
- Có thể bị trầy xước nếu va chạm mạnh.
Titanium
Đúng như tên gọi lấy cảm hứng từ các vị thần Titan trong thần thoại Hy Lạp, Titanium là một trong những vật liệu tiên tiến nhất mà con người sở hữu. Với đặc tính cứng cáp, chống trầy xước, chịu nhiệt độ cao và nhẹ hơn thép tới 50%, Titanium được ứng dụng trong các lĩnh vực đòi hỏi khắt khe như sản xuất linh kiện máy bay, tàu vũ trụ và tên lửa.
Titanium bắt đầu được ứng dụng rộng rãi trong ngành đồng hồ khoảng hai thập kỷ gần đây. Trước đó, vật liệu này chủ yếu được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Đến đầu những năm 2000, các nhà khoa học đã tìm ra phương pháp khai thác Titan với số lượng lớn, mở đường cho việc ứng dụng trong ngành hàng không vũ trụ và sau đó là công nghiệp đồng hồ. Citizen là một trong những thương hiệu tiên phong, với công nghệ Super Titanium độc quyền, tăng độ cứng của Titanium gấp 5 lần thép và giảm trọng lượng tới 50%.
Tương tự như các hợp kim khác, Titanium cũng có nhiều biến thể với các đặc tính khác nhau. Loại phổ biến nhất trong chế tác đồng hồ là Ti-6AI-4V, hay còn gọi là Titanium cấp độ 5. Loại này có thể chịu được áp lực lên tới 1000 MPa (gấp 5 lần thép), với mật độ chỉ 4,5g/cc (gần bằng một nửa so với thép 7,8g/cc). Khả năng chống ăn mòn của Titanium gần như tuyệt đối, chỉ có axit nitric mới có thể làm gỉ nó, một loại hóa chất cực kỳ hiếm gặp trong đời sống.
Khả năng chống ăn mòn của Titanium chỉ thua Zirconium. Tuy nhiên, việc gia công Titanium lại vô cùng khó khăn do đặc tính cứng và chống trầy xước cao. Các quy trình rèn, hàn, đúc và xử lý nhiệt trên Titanium rất phức tạp, dẫn đến giá thành sản phẩm cao.
Mặc dù có nhiều ưu điểm, Titanium ít được sử dụng cho các dòng đồng hồ sang trọng, xa xỉ bởi sắc xám mờ đặc trưng không mang lại vẻ ngoài bắt mắt, lộng lẫy như kim loại quý. Titanium không thể đánh bóng sáng loáng như gương. Thay vào đó, với đặc tính bền, nhẹ, chống trầy xước và chống ăn mòn, Titanium thường được ưu tiên cho các dòng đồng hồ thiên về chức năng như đồng hồ thể thao, đồng hồ phi công, đồng hồ lặn biển.
Một ưu điểm quan trọng khác của Titanium là tính tương thích sinh học cao, không gây kích ứng da. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những người có làn da nhạy cảm.
Ưu điểm:
- Trọng lượng nhẹ.
- Khả năng chống trầy xước tốt.
- Chống ăn mòn tuyệt vời.
- Không gây dị ứng da.
Nhược điểm:
- Giá thành cao.
- Khi bị trầy xước, việc đánh bóng lại như mới rất khó khăn hoặc không thể thực hiện.
- Màu xám mờ đặc trưng, thiếu vẻ sang trọng, lộng lẫy.
Sợi Carbon (Carbon Fiber)
Sợi Carbon là một vật liệu có lịch sử phát triển lâu đời, được Thomas Edison phát minh vào năm 1879. Với khoảng 90% thành phần là nguyên tố Carbon, vật liệu này sở hữu trọng lượng cực nhẹ và các đặc tính gần giống kim cương, nổi bật là khả năng chống trầy xước hiệu quả.
Bên cạnh đó, sợi Carbon còn có khả năng chịu nhiệt cao và độ bền kéo giãn lớn. Sự kết hợp giữa độ bền và trọng lượng nhẹ khiến sợi Carbon, cùng với Titanium, trở thành vật liệu lý tưởng cho việc chế tác vỏ siêu xe, xe đua và các mẫu đồng hồ thể thao cao cấp, kích thước lớn.
Vỏ siêu xe làm từ chất liệu Carbon Fiber.
Thiết kế với các lớp vân đặc trưng từ sợi Carbon đang trở thành xu hướng trên thị trường đồng hồ thể thao trong những năm gần đây. Trong ngành đồng hồ, sợi Carbon thường được sản xuất với đường kính 7-10 μm, cấu thành từ khoảng 30.000 sợi đơn.
Các sợi đơn này bao gồm những tấm graphite mỏng, thẳng, được xoắn hoặc cuộn lại với nhau. Tính chất của sợi phụ thuộc vào sự định hướng của các tấm graphite.
Sợi Carbon có đặc tính khá giòn và có khả năng dẫn điện, tạo điều kiện cho quá trình ăn mòn điện hóa kim loại. Do đó, các chi tiết làm từ sợi Carbon thường được phủ thêm một lớp vật liệu bảo vệ, chẳng hạn như lớp nhựa.
Mặt số đồng hồ BULOVA PRECISIONIST 98B228 sử dụng chất liệu sợi Carbon.
Forged Carbon là một biến thể của sợi Carbon, không có cấu trúc dạng lớp mà bao gồm các dải carbon nhỏ được cắt, đặt vào khuôn, nung nóng dưới áp suất và nhiệt độ cao để hòa tan, sau đó đông đặc lại theo khuôn.
Quy trình sản xuất này tạo ra các lớp vân xám và đen ngẫu nhiên độc đáo trên bề mặt vỏ đồng hồ Forged Carbon.
Ưu điểm:
- Trọng lượng siêu nhẹ.
- Cứng cáp, chống trầy xước tốt.
- Chống ăn mòn hiệu quả.
Nhược điểm:
- Khá giòn, có thể bị vỡ vụn khi chịu lực tác động lớn.
- Giá thành rất cao, một số mẫu đồng hồ sợi Carbon cao cấp có giá tương đương siêu xe. Chi phí sửa chữa, thay thế cũng rất đắt đỏ.
Ceramic (gốm kỹ thuật)
Gốm là một trong những vật liệu lâu đời nhất của con người, nhưng chỉ mới được ứng dụng trong ngành sản xuất đồng hồ trong những năm gần đây.
Ceramic (gốm kỹ thuật) là vật liệu đặc biệt được tạo thành từ hỗn hợp của các hợp chất tinh khiết như oxyde, nitrua, cacbua. Phương pháp sản xuất Ceramic là nung kết các bột kim loại ở nhiệt độ hàng ngàn độ C, sau đó ép dưới áp suất lớn để định hình.
Ngày càng nhiều thương hiệu đồng hồ lựa chọn Ceramic nhờ khả năng chống trầy xước và chống ăn mòn vượt trội. Rado là thương hiệu nổi tiếng nhất trong việc sáng tạo và ứng dụng vật liệu này cho đồng hồ.
Tùy thuộc vào công nghệ và kỹ thuật sản xuất, đồng hồ Ceramic có thể có mức giá khác nhau. Ceramic sở hữu độ cứng cực cao, là một trong những vật liệu cứng nhất hiện nay. Cùng với Titanium, Ceramic được sử dụng trong ngành hàng không vũ trụ do trọng lượng nhẹ và độ cứng vượt trội. Khả năng chống trầy xước của Ceramic cao gấp 3-4 lần thép không gỉ, giúp người dùng hoàn toàn yên tâm về vấn đề trầy xước.
Các cạnh bên của chiếc đồng hồ năng lượng ánh sáng siêu mỏng Eco-drive One AR5014-04E được chế tác từ vật liệu Ceramic.
Trong thực tế, Ceramic còn được sử dụng làm dụng cụ cắt kim loại trong các nhà máy công nghiệp. Ceramic có trọng lượng tương đối nhẹ, với khối lượng riêng trung bình 3g/cc, tương đương nhôm (2,7g/cc). Tương tự Titanium, Ceramic rất lành tính, không gây dị ứng cho da và không bị ăn mòn. Tuy nhiên, nhược điểm của Ceramic là độ dẻo dai kém. Điều này có nghĩa là Ceramic có thể dễ bị vỡ vụn khi chịu tác động lực va đập cực mạnh, mặc dù trường hợp này khá hiếm gặp. Nếu tránh được các lực tác động mạnh, đồng hồ Ceramic gần như không thể bị hư hại.
Ưu điểm:
- Tạo vẻ sáng bóng sang trọng cho đồng hồ cao cấp.
- Khả năng chống trầy xước vượt trội.
- Chống ăn mòn tốt.
- Trọng lượng nhẹ.
- Lành tính, không gây kích ứng da.
Nhược điểm:
- Có thể bị vỡ khi chịu lực va đập mạnh.
- Không thể đánh bóng lại như mới.
Vàng
Vàng, từ xa xưa, đã được xem là biểu tượng của sự quý giá và quyền lực, và giá trị này vẫn được duy trì cho đến ngày nay nhờ vẻ đẹp vượt thời gian và sự bền bỉ. Vàng là kim loại quý hiếm, có trọng lượng khá nặng (gấp đôi thép không gỉ), khả năng chống ăn mòn và oxy hóa cao, có thể giữ nguyên vẻ đẹp qua hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
Ngay từ những ngày đầu của ngành chế tác đồng hồ, vàng và đồng là hai vật liệu được sử dụng phổ biến. Đồng dành cho các mẫu đồng hồ bình dân, trong khi vàng được dành riêng cho giới quý tộc và hoàng gia. Mặc dù vàng không phải là vật liệu lý tưởng nhất về mặt kỹ thuật cho đồng hồ, nhưng vẻ ngoài sang trọng và khả năng khẳng định đẳng cấp, sự giàu có của người đeo đã khiến nó trở thành lựa chọn phổ biến. Đồng hồ không chỉ là công cụ xem giờ mà còn là món trang sức giá trị.
Với giá trị vĩnh cửu, đồng hồ làm từ vàng có thể được xem là một khoản đầu tư, bởi giá trị của vàng có xu hướng tăng theo thời gian. Đặc biệt, những chiếc đồng hồ vỏ vàng với bộ máy cơ của các thương hiệu danh tiếng như Omega, Rolex, Patek Philippe càng cổ xưa, lâu đời thì giá trị càng tăng cao.
Hiện nay, có ba phương pháp chính để ứng dụng vàng trong chế tác đồng hồ: mạ vàng (Gold plated), mạ PVD và vàng khối (Solid gold). Phương pháp mạ vàng truyền thống (Gold plated) là phủ một lớp vàng mỏng lên vỏ hoặc dây đeo, có thể chỉ dày khoảng 10 micron (1 micron = 1/1000mm).
Trước đây, công nghệ mạ vàng truyền thống tạo ra lớp mạ dày, mang lại giá trị cao cho đồng hồ. Tuy nhiên, với ưu thế về chi phí sản xuất rẻ, công nghệ mạ PVD ngày nay đã trở nên vô cùng phổ biến, không chỉ trong ngành đồng hồ mà còn trong các lĩnh vực trang sức và mỹ nghệ khác. Mạ PVD là phương pháp bay hơi lắng đọng vật lý trong điều kiện chân không, tạo ra màu vàng phổ biến nhất cho đồng hồ hiện nay. Vàng có thể kết hợp với các kim loại khác để tạo ra màu sắc mong muốn, ví dụ như kết hợp với ZrN cho màu vàng sáng, CrC cho màu xám, hoặc tạo màu vàng hồng, xanh nước biển…
Thành phần lớp mạ PVD trên vỏ đồng hồ.
Mạ vàng PVD có hai ưu điểm chính so với phương pháp truyền thống: bền màu hơn và lớp mạ óng ánh, tạo vẻ ngoài sang trọng hơn. Tuy nhiên, về giá trị thực tế, nó không bằng phương pháp mạ vàng thật truyền thống.
Đồng hồ điểm vàng (Two-tone) là sự kết hợp giữa vỏ thép và một lượng nhỏ vàng khối trên một số bộ phận như thân vỏ, núm và dây đeo.
Đồng hồ vàng khối (Solid gold) có toàn bộ thân vỏ, hoặc cả dây kim loại, được chế tác từ vàng nguyên khối.
Vàng nguyên chất (24K) khá mềm, không đủ độ bền để chế tác đồng hồ. Vì vậy, vật liệu chủ yếu được sử dụng là vàng 18K (chiếm 75% vàng nguyên chất). Mỗi hãng đồng hồ có công thức pha trộn riêng cho hợp kim 18K, tạo nên sự khác biệt về màu sắc và giá trị. 25% còn lại được tạo thành từ các hợp chất kim loại khác, quyết định màu sắc của vàng (vàng vàng, vàng hồng, vàng trắng). Vàng trắng thường bị nhầm lẫn với bạch kim (platinum), nhưng thực chất vàng trắng là hợp kim 18K với 25% còn lại là Niken, Paladi… tạo nên sắc trắng đặc trưng. Một số hãng đặc biệt có thể sử dụng vàng 22K hoặc 14K.
Ưu điểm:
- Tạo giá trị vĩnh cửu cho đồng hồ (với phương pháp mạ vàng truyền thống và vàng khối).
- Khả năng chống ăn mòn rất tốt.
Nhược điểm:
- Trọng lượng nặng, tạo cảm giác nặng tay khi đeo.
- Dễ bị móp méo khi rơi hoặc chịu va đập.
- Giá thành rất cao.
- Sau khi đánh bóng, giá trị của đồng hồ có thể bị giảm sút.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để lựa chọn chiếc đồng hồ phù hợp. Để khám phá thêm nhiều mẫu mã và kiến thức chuyên sâu, đừng quên ghé thăm chuyên mục Đồng hồ của chúng tôi.
